Tijdens het VO-congres op 26 maart verzorgt het Nuborgh College een workshop over ‘De drie identiteitsleugens’. De buitenwereld in het algemeen en sociale media in het bijzonder leggen in deze tijd een druk op leerlingen én docenten. Hoe kun je daar een tegenwicht tegen bieden? ‘Voor ons is die leerling al goed in zichzelf, dat is niet van prestatie afhankelijk. Dat is de basis van waaruit wij willen werken op school.’

Op 26 maart is het VO-congres in Nieuwegein, met als thema ‘Hoe overleven we … de buitenwereld die de school binnendringt?’ Dat gaat over de school als veilige plek in een samenleving die snel verandert en een onlinewereld die veel invloed heeft, ook op leerlingen. VO-content sponsort tijdens het congres de workshop ‘De drie identiteitsleugens’, een thema dat op het Nuborgh College in Elburg en Nunspeet een belangrijke rol speelt.

‘Dat balletje is gaan rollen door Cerel Conradus van VO-content’, zegt Harry Noppers, directeur-bestuurder van het Nuborgh College. ‘Hij vond dat er niet zo veel werd gesproken over het tegenwicht bieden tegen de (online)maatschappij van nu. Omdat we daar bij ons op school veel mee bezig zijn, vroeg hij ons daarover te vertellen.’

Identiteit in DNA

Vorig jaar is een strategisch plan gemaakt, waarbij onder meer ook collega’s, ouders, leerlingen en gemeenten zijn betrokken. Bij het gesprek over de samenleving van nu, sociale media en het welzijn onder jongeren kwam ook de theoloog/denker Henri Nouwen (1932-1996) langs. ‘Hij heeft het over drie identiteitsleugens’, zegt Noppers, ‘ik ben wat ik doe, ik ben wat ik heb en ik ben wat anderen van mij vinden. Die drie identiteitsleugens spelen ook in sociale media een belangrijke rol.

Laat me jouw tijdlijn zien en ik zeg je voor welke leugen jij gevoelig bent. Dat is bij jongeren enorm, zeker in die leeftijdscategorie. Als school willen we daar tegenwicht tegen bieden: elke leerling is goed zoals hij of zij is.’ De identiteit van het Nuborgh College bepaalt hoe ze naar leerlingen kijken, zegt Den Boer. ‘We zien die leerlingen als gemaakt door God en geliefd door God. Voor ons is die leerling al goed in zichzelf, dat is niet van prestatie afhankelijk. Dat is de basis van waaruit wij willen werken op school.’

Nu lopen leerlingen natuurlijk niet met het strategisch plan in hun tas en kunnen de identiteitsleugens nog best abstract overkomen. Daarom heeft dat een vertaalslag nodig, vindt Kuipers. ‘Het zit vooral in de docent die gesprekken voert met leerlingen. Een meisje van 15 vertelde een mentor dat ze een afspraak had met een psycholoog omdat ze onzeker was over hoe jongens naar haar keken. Waar komt dat vandaan, vroeg ze zich af. En zo ontrolt zich een gesprek.

Onze samenleving houdt voortdurend beelden voor van waar je aan moet beantwoorden. Dan zit je al bij een van de identiteitsleugens. De mentor die een gesprek van mens tot mens hierover voert, is al een illustratie van hoe je die identiteitsleugens gebruikt in een gesprek met een leerling.’ Teamleider havo/vwo Erik Schilder is inmiddels ook aangeschoven. ‘Ik krijg vooral leerlingen op mijn kamer als ze ergens in vastgelopen zijn’, zegt hij. ‘En dan zit het vooral in de kleine dingen. Als een leerling bijvoorbeeld zegt: “Ik ben fout”, dan antwoord ik: “Nee, je bént niet fout, wat je gedáán hebt, is fout.” Maar het werkt niet als een schema of een vaste benaderingswijze, het is meer de achtergrond van waaruit je naar leerlingen kijkt.’

Bij het schrijven van het strategisch plan heeft het Nuborgh College veel met leerlingenpanels gewerkt, vertelt Noppers. ‘Zaken als je onzeker of soms somber voelen kwamen ook echt bij leerlingen vandaan en daarmee ook een thema als “je mag hier zijn wie je bent”. Het is onze taak als school om kritisch naar de maatschappij te kijken en de vraag te stellen of we geen ander verhaal te vertellen hebben dat meer zelfwaardering oplevert.’ Kuipers: ‘En dat is echt geen glad verhaal, volgens een soort vast patroon. Zo werkt dat bij leerlingen niet. Het is wel een intentie waarmee je leerlingen benadert en een stapje verder probeert te komen. Maar soms moet je juist weer een stapje terug of werkt een bepaalde benadering helemaal niet. Van succes tot totaal falen en alles daartussenin is de werkelijkheid van hoe je leerlingen begeleidt.’ Daar durven collega’s elkaar op aan te spreken, zegt Den Boer, ‘ook als het niet altijd perfect gaat’.

Veel scholen in het voortgezet onderwijs (en daarbuiten) worstelen met de onder meer door sociale media binnendringende buitenwereld. Het thema van het VO-congres om de school een veilige omgeving voor leerlingen en medewerkers te laten zijn is dan ook belangrijk en best urgent. In de VO-content-workshop levert de aanpak van het Nuborgh College een waardevolle bijdrage aan het gesprek hierover. ‘Wat we daar willen doen met de groep, is daarop reflecteren’, zegt Noppers. ‘We kunnen wel over leerlingen praten, maar ten diepste gaat het over de vraag: hoe is het met jou als docent of schoolleider? Hoe sta jij in de wereld? Als je je eigen overtuiging en ervaringen scherp hebt, kun je dat ook overbrengen. Daar hebben we genoeg voorbeelden van. Die willen we tijdens de workshop graag met de congresgangers delen en bespreken.’

Interviewer: HP Smilde van HP Communicatie

Fotograaf: Billie Jo Krul